Welke soorten marihuana zijn er? Cannabissoorten, strains en variëteiten

De soorten marihuana zorgen voor verwarring en er is een gebrek aan consensus over hun classificatie. Zelfs bij een eenvoudige zoekopdracht op internet sta je versteld: bij de eerste resultaten vind je totaal verouderde informatie. En dat is normaal: zelfs wetenschappers zijn het er niet over eens.

In de post van vandaag kom je te weten wat soorten marihuana, strains en variëteiten van cannabis zijn. We leggen uit waarom “indica”, “sativa” en “ruderalis” niet langer worden gebruikt, en je ontdekt hoe je aan de hoogwaardige soorten marihuana komt die je vandaag de dag kunt kopen.

Wat zijn soorten marihuana: cannabissoorten, strains en variëteiten

De cannabisplant is ongelooflijk divers qua genetica en uiterlijk. Elke plant heeft een unieke combinatie van genen, wat resulteert in verschillen in vorm, grootte, kleur, cannabinoïdengehalte en aroma's. Dankzij deze genetische diversiteit kan de plant een grote verscheidenheid aan verbindingen produceren en zeer uiteenlopende exemplaren voortbrengen.

Door de eeuwen heen heeft de mens deze eigenschap van cannabis benut om met de plant te experimenteren via kruisingen en genetische verbeteringen, wat heeft geresulteerd in de CBD bloemen die je in onze cannabiswinkel kunt vinden, evenals honderden andere soorten marihuana met en zonder THC, in elke denkbare vorm en kleur.

Wat is precies een marihuanasoort?

Als we het over soorten marihuana hebben, verwijzen we naar een combinatie van onderling verbonden termen: de soort, de strains en de variëteiten van cannabis. Deze begrippen zijn nauw met elkaar verweven en worden gebruikt om de verschillende categorieën binnen de wereld van marihuana te beschrijven.

Cannabissoorten: sativa, indica en ruderalis

Alle cannabisvariëteiten, inclusief industriële hennep en marihuana, behoren tot dezelfde soort: Cannabis sativa. Hoewel er verschillen tussen deze planten bestaan, kunnen ze zich allemaal kruisen en vruchtbare nakomelingen produceren, waardoor ze per definitie tot dezelfde soort behoren (1). Het bestaan van drie cannabissoorten (Cannabis sativa, Cannabis indica, Cannabis ruderalis) is daarom volledig uitgesloten.

Ook de indeling in soorten op basis van de vorm van de marihuanabladeren of de hoogte van de plant is niet correct (1, 2). Op internet kun je pagina's vinden die het bestaan van de drie soorten sativa, indica en ruderalis vermelden. Hoewel verouderd, is het geen absurde informatie: het heeft een interessante historische basis. Op basis van een van de meest gedetailleerde hedendaagse monografieën over de classificatie van cannabis (1) vatten we het hieronder voor je samen:

Cannabis sativa: de enige aanvaarde soort

Vroeger werd hennep in Europa gebruikt voor zijn vezels en om zaden en olie te winnen. In 1753 gaf Linnaeus de plant de naam Cannabis sativa (“sativa” = gekweekt). Later, in 1785, beschreef de botanicus Lamarck een cannabissoort uit India die voor verdovende doeleinden werd gebruikt en grote toppen had; hij noemde haar Cannabis indica (“indica” = uit India). De verschillende toepassingen van de plant leidden tot de ontwikkeling van genetische variaties en verschillende kenmerken. Met andere woorden: de domesticatie van cannabis bracht schijnbaar verschillende planten voort.

Maar domesticatie leidt volgens taxonomen en Linnaeus zelf niet tot nieuwe soorten, maar tot variaties binnen dezelfde soort. Daarom is Cannabis sativa de enige aanvaarde aanduiding voor de cannabisplant, waaronder zowel industriële hennep als de verschillende soorten marihuana vallen. We gaan dieper op dit onderwerp in in de post over de verschillen tussen hennep en marihuana.

Cannabis indica: de marihuanasoort die Lamarck in India ontdekte

Cannabis indica is geen aanvaarde botanische soort, hoewel ze is voorgesteld als ondersoort om planten met een hoog THC-gehalte aan te duiden (de psychoactieve stof in marihuana) en een matig gehalte aan cannabidiol (CBD).

Op commercieel niveau wordt daarentegen gezegd dat variëteiten met “indica-effect” ontspannende effecten op het lichaam hebben, voor verlichting van pijn, slapeloosheid en angst. Daartegenover staat dat men ook spreekt van variëteiten met “sativa-effect”: variëteiten met een hoog THC-gehalte en stimulerende, euforische mentale effecten, die worden gebruikt bij stressverlichting, depressie en gebrek aan eetlust. Hoe dan ook: de vermeende sativa- en indica-effecten zijn concepten die buiten de plantkunde vallen, puur commerciële claims die bovendien controversieel zijn. Als het je interesseert, hebben we het erover in de verschillen tussen indica en sativa.

Cannabis ruderalis: een verouderde aanduiding

Cannabis ruderalis is een soort die in 1924 werd voorgesteld door de Russische botanicus Yanischevsky, op basis van wilde cannabisexemplaren die spontaan buiten de teelt groeiden. Deze planten waren aangepast aan korte seizoenen en hadden daarom geen tijd om groot en krachtig te worden. Tegenwoordig wordt aangenomen dat de soort C. ruderalis niet bestaat (noch als soort, noch als ondersoort of variëteit); het zijn simpelweg cannabisplanten die zich in een stressvolle omgeving hebben ontwikkeld (zelfs Yanischevsky zelf nam naar verluidt waar dat planten van zijn veronderstelde soort een hoogte van 2 meter of meer bereikten wanneer ze goed bemest werden).

Hoe duiden we wilde cannabisplanten dan aan? Zoals De Meijer (4) samenvatte, is de huidige Cannabis-plant het resultaat van een lang, uitgebreid en complex domesticatieproces door de mens. De huidige hybridisatie, vermenging of genetische variatie is zo groot dat elk natuurlijk evolutionair patroon is vervaagd. Daarom is het de vraag of er vandaag de dag “echt” wilde soorten marihuana bestaan.

Belangrijke informatie: waar je bij moet blijven

Aangezien er maar één soort bestaat, Cannabis sativa, hebben we het bij “soorten marihuana” over commerciële variëteiten; we verwijzen niet naar een botanisch concept. In het dagelijks leven zijn strains en variëteiten de meest gebruikte termen om naar soorten marihuana te verwijzen.

Huidige soorten marihuana: marihuanastrains en -variëteiten

Alle soorten marihuana die we kennen, zijn ontstaan door een proces van genetische verbetering dat kunstmatige selectie heet, waarbij kwekers en breeders bepaalde marihuanaplanten kruisen om gewenste eigenschappen te verkrijgen, zoals bloemen met grote toppen, bepaalde cannabinoïdenprofielen (THC-dominantie, CBD, enz.), ziekteresistentie en opbrengst. Zo ontstonden variëteiten als de Blue Dream CBD, bekend om haar zoete en fruitige smaak met tonen van bosbessen en bessen.

Deze ontwikkeling is te danken aan een combinatie van verschillende factoren, waaronder de genetica van de plant, samen met verbeteringen in de omstandigheden en technieken die met het type teelt samenhangen.

Verschillen tussen marihuanastrain en -variëteit

Het onderscheid tussen strains en variëteiten kan ingewikkeld zijn, door het gebrek aan standaardterminologie en de invloed van het alledaagse taalgebruik in de cannabisindustrie. Meestal worden de termen door elkaar gebruikt.

In principe vertegenwoordigen marihuanastrains een specifieke genetische lijn, terwijl variëteiten een onderverdeling zijn op basis van fysieke kenmerken en cannabinoïdengehalte. In tegenstelling tot strains zijn variëteiten niet noodzakelijk gekoppeld aan een specifieke genetische lijn.

Elke strain heeft een eigen naam en wordt als uniek beschouwd qua genetica en chemisch profiel: Purple Haze, White Widow...

Of dat is tenminste de theorie. Na analyse van verschillende producten op de recreatieve marihuanamarkt (3) is gebleken dat de meeste soorten marihuana met dezelfde naam een verschillende genetica hebben. Dat komt doordat de handelsbenamingen geen standaardcategorisering volgen. Uiteindelijk zijn het de kwekers die de strains naar eigen inzicht dopen. Daardoor zijn er op de markt 40 Purple Haze met totaal verschillende genetica.

Op commercieel niveau wordt “strain” vaak gebruikt om naar marihuanavariëteiten te verwijzen, of om de nakomelingen van een bepaalde variëteit aan te duiden: purple strains (paarse marihuana), white strains (soorten marihuana met witte toppen)... Er bestaan diverse mythische marihuanastrains die een legendarische status hebben verworven in de wereldwijde cannabisgemeenschap. Enkele van de bekendste zijn Skunk #1, Haze, White Widow, OG Kush en Purple Haze.

Marihuana Kush: leer meer over deze Cannabis indica-soort.

Breeding: hoe marihuanastrains ontstaan

Dit proces van genetische verbetering van marihuana staat bekend als breeding van marihuana. De moderne breeding profiteert van de vooruitgang in genetica en biotechnologie, maar in werkelijkheid gaat de veredeling van marihuana veel verder terug: ze gebeurde in het geheim en empirisch, in kasten, garages en kelders, gedurende het grootste deel van de moderne geschiedenis van cannabis.

Tegenwoordig heeft de breeding van marihuana aanzienlijke vooruitgang geboekt dankzij de legalisering en regulering van de teelt in verschillende landen. Dankzij de huidige technologie en de waardevolle genetische erfenis van jaren clandestiene teelt is het mogelijk geweest om nieuwe soorten marihuana met nooit eerder geziene chemische profielen te ontwikkelen. Zo is marihuana in minder dan drie decennia van 4% naar 35% THC gegaan.

De diversiteit aan soorten marihuana weerspiegelt zich in het brede scala aan aroma's, vormen en kleuren die we vandaag de dag op de markt aantreffen. Enkele voorbeelden zijn variëteiten als: Lemon Haze CBD (citrusaroma), Zkittlez CBD (zoet als Skittles®-snoep), Gorilla Glue CBD (vanwege de lijmgeur) en Sour Diesel CBD (zure diesel).

Hoe ontwikkelen de verschillende soorten marihuana zich?

De huidige soorten marihuana zijn ontwikkeld door middel van kunstmatige selectie, dat wil zeggen: door planten met gewenste eigenschappen te selecteren om identieke nakomelingen voort te brengen. Hier leggen we het proces uit:

1 – Selectie van de ouders

Marihuana is een tweehuizige (dioïsche) plant, wat betekent dat er mannelijke en vrouwelijke exemplaren zijn om zaden te produceren en zich te kunnen voortplanten. De eerste stap is dus het selecteren van de mannelijke en vrouwelijke marihuanaplanten die als ouders voor de kruising zullen dienen. Deze planten zijn meestal variëteiten met gewenste eigenschappen, zoals aroma, cannabinoïdengehalte of een krachtige groei.

2 – Kruising van variëteiten

Zodra de ouders geselecteerd zijn, wordt de kruising van variëteiten uitgevoerd. Dit houdt de gecontroleerde bestuiving van de vrouwelijke plant in. De vrouwelijke bloemen (toppen) worden bevrucht en produceren zaden. Elk zaadje kan verschillende genetische eigenschappen erven, wat zorgt voor een zekere genetische diversiteit binnen de nakomelingen.

3 – Observatie en selectie van eigenschappen

Na de kruising is het nodig de resulterende dochterplanten zorgvuldig te observeren. Elk zaadje heeft het potentieel om uit te groeien tot een plant met unieke eigenschappen, ook al kunnen ze overeenkomsten vertonen. Het is van belang te bekijken of de nakomelingen die specifieke eigenschappen hebben die we zoeken, zoals een hogere harsproductie of een bepaald aroma. De planten die de gewenste eigenschappen vertonen, worden geselecteerd voor toekomstige kruisingen en voortplanting.

4 – Stabilisatie van de genetische lijn

Zodra de planten met de gewenste eigenschappen geselecteerd zijn, wordt er gewerkt aan de stabilisatie van de genetische lijn. Dit houdt in dat er gedurende meerdere generaties kruisingen tussen de geselecteerde planten worden uitgevoerd, om de gewenste genetische eigenschappen vast te leggen en de mogelijke variabiliteit te minimaliseren.

5 – Tests en verfijning

Tijdens de ontwikkeling van de soorten marihuana worden uitgebreide tests uitgevoerd om de kwaliteit en consistentie van de gewenste eigenschappen te beoordelen. Dit houdt in dat de planten onder verschillende omstandigheden worden gekweekt en dat er laboratoriumanalyses worden uitgevoerd om de cannabinoïden- en terpenenprofielen te bepalen.

6 – Voortplanting en distributie

Zodra de genetische lijn gestabiliseerd en verfijnd is, gaat men over tot de voortplanting en distributie van de nieuwe marihuanavariëteiten. Dit houdt de productie van zaden en de commercialisering ervan via zaadbanken in.

Variëteiten CBD bloemen: de beste strains van Europa

Bij Cannactiva hebben we de beste CBD bloemen van Europa ontwikkeld:

Classificatie van soorten marihuana: het wetenschappelijke debat

De classificatie van de verschillende soorten marihuana is een complex en controversieel onderwerp. Er is geen consensus over hoe je de verschillende soorten cannabis moet indelen, en er is geen uitzicht op overeenstemming. Zelfs de vader van de taxonomie, Linnaeus, was terughoudend om een binomiale methode toe te passen op gedomesticeerde soorten die andere vormen kunnen aannemen dan de wilde, zoals cannabis. Het debat gaat eeuwen terug: het werd al aangekaart door Charles Darwin in “The Origin of Species”.

Cannabis classificeren op ondersoorten en variëteiten

In 1976 stelden Small en Cronquist voor om de soorten marihuana te groeperen in ondersoorten en variëteiten op basis van hun THC-gehalte en herkomst (gekweekte of spontane planten). Dit zou de eerste benadering kunnen zijn van het huidige idee van chemotype. Er werd voorgesteld:

• De ondersoort “sativa” voor planten met een laag THC-gehalte (0,3-1%) en daarom met niet-psychoactieve effecten: C. sativa subsp. sativa var. indica (gekweekt met een laag THC-gehalte) en C. sativa subsp. sativa var. spontanea (wild met een laag THC-gehalte).
• De ondersoort “indica” voor planten met een hoog THC-gehalte en intense psychoactieve effecten: C. sativa subsp. indica var. indica (gekweekte planten met een hoog THC-gehalte) en C. sativa subsp. indica var. kafiristanica (wilde planten met een hoog THC-gehalte).

Hoewel deze aanduiding in sommige onderzoeken te zien is, wordt veruit het vaakst alleen de soortnaam Cannabis sativa L. gebruikt.

Classificeren op marihuanastrains

De marihuana-industrie gebruikt de term “strains” veelvuldig om naar een specifieke genetica te verwijzen of om reclame te maken voor de nakomelingen van een bepaalde variëteit.

Omdat er geen consensus is over een “officiële” classificatie, labelen de marihuanazaadbanken elke variëteit met de naam van een strain en een code. Deze informatie is gekoppeld aan gegevens als genetica, cannabinoïdengehalte, aroma en bloeitijd. Dit helpt om de aangeboden soorten marihuana op hun eigenschappen te onderscheiden en stelt kwekers in staat zaden te selecteren op basis van hun voorkeuren.

Het gebruik van strain- of variëteitnamen om verschillende soorten marihuana te identificeren is erg handig voor kwekers.

Maar er is geen “universele” genetica die een White Widow of een Purple Haze definieert. Dit blijkt uit de analyse van de verschillende soorten marihuana die in de dispensaria van de Verenigde Staten worden verkocht: die toont aan dat elke commerciële strain een andere genetica en samenstelling heeft, ondanks dezelfde naam (3).

Elke zaadbank heeft strains en variëteiten met unieke kenmerken, die kunnen verschillen van die van een andere zaadbank, zelfs als ze dezelfde handelsnaam dragen.

Hoewel het systeem van commerciële strains en variëteiten dus nuttig is en momenteel wordt gebruikt om, zeg maar, de uitkomst van een teelt te voorspellen, bestaat er geen standaarddefinitie of “universele” classificatie van marihuanastrains: elke zaadbank of kweker gebruikt zijn eigen indeling.

Classificeren op chemotype (cannabinoïdenprofiel)

Het chemotype is een manier om de verschillende soorten marihuana in te delen op basis van hun chemische profiel, of chemisch fenotype, dat wil zeggen de concentraties cannabinoïden en terpenen die aanwezig zijn in de hars of essentiële olie.

Dit voorstel lijkt het breedst aanvaard door de wetenschappelijke gemeenschap, omdat het wordt gepresenteerd als een standaardmanier om variëteiten te onderscheiden. Het is bijvoorbeeld erg nuttig bij onderzoek naar medicinale cannabis. Het zou een eerste stap zijn om de interacties van de verschillende bestanddelen van cannabis in hun therapeutische effect te onderzoeken, wat bekendstaat als het entourage-effect.

Soorten marihuana: samenvatting en conclusies

• De overgrote meerderheid van wetenschappers en experts is het erover eens dat er maar één soort is: Cannabis sativa L. Er bestaan alternatieve classificatievoorstellen, zoals de ondersoorten “indica” en “sativa” en verschillende variëteiten, maar het chemotype lijkt de meest aanvaarde benadering.
• Op commercieel niveau worden strain- en variëteitnamen van marihuana gebruikt. Deze categorieën zijn nuttig en praktisch, en worden veel gebruikt door kwekers. Elke zaadbank ontwikkelt en doopt zijn eigen genetica (die niet “universeel” of “standaard” is).
• De soorten marihuana die je in de winkels ziet, zijn het resultaat van de breeding van marihuana, die het mogelijk heeft gemaakt variëteiten met ongelooflijke genetische en chemische profielen te ontwikkelen.

Tot zover het onderwerp van de verschillende soorten marihuana, met alle informatie en de controverse eromheen, wat niet bepaald beknopt is. We hopen dat je iets hebt geleerd op deze reis door de cannabisvariëteiten. Nu hoef je de soorten marihuana alleen nog maar met je eigen handen te ervaren!

Veelgestelde vragen over soorten marihuana

Hoeveel soorten marihuana bestaan er?

De soorten marihuana kunnen op veel manieren worden ingedeeld. Volgens hun botanische benaming bestaat er maar één soort, Cannabis sativa L. (de aanduidingen Cannabis ruderalis en Cannabis indica zijn verouderd en niet aanvaard). Volgens hun genetica staan sommige cannabissoorten dichter bij de industriële henneplanten dan bij die van het marihuanatype. Volgens het type teelt: of ze indoor (binnenteelt), outdoor (buiten) of greenhouse (kas) is gekweekt. Volgens de effecten die ze veroorzaakt: of er een indica- of sativa-effect aan wordt toegeschreven, sederend of energiek. Volgens de namen van commerciële marihuanavariëteiten, al zijn die geen erg betrouwbare methode om ze te groeperen. Volgens hun juridische benaming: planten met een bepaald THC-percentage worden automatisch als illegale drug beschouwd. Dat bezorgt zelfs producenten van industriële hennep problemen wanneer ze de belachelijke wettelijk toegestane THC-limieten overschrijden.

Wat is de oorsprong van de verschillende soorten marihuana?

Alle marihuanaplanten hebben een gemeenschappelijke voorouder, de plant Cannabis sativa. Via landbouwtechnieken is de ontwikkeling van verschillende soorten planten bereikt, met uiteenlopende genetica en fenotypes, die een buitengewoon rijke markt van cannabisvariëteiten mogelijk maken.

Wat is de krachtigste soort marihuana?

Als je denkt dat de krachtigste marihuana die met het hoogste THC-percentage is, heb je waarschijnlijk ongelijk. Er is geen manier om de krachtigste soort marihuana te voorspellen, omdat het effect afhangt van verschillende factoren, zoals de soort en hoeveelheid verschillende verbindingen die ze bevat (entourage-effect). Bovendien zijn er interindividuele verschillen te zien, afhankelijk van de gebruiker.

Wat is gefeminiseerde marihuana?

Gefeminiseerde marihuana is een type zaad waarin het Y-chromosoom niet voorkomt. De cannabisplant heeft, net als de mens, geslachtschromosomen: de vrouwtjes zijn XX en de mannetjes XY. De plant heeft ook eenhuizige (monoïsche) exemplaren die kennelijk chromosomen hebben die sterk lijken op die van de vrouwtjes. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes van sommige variëteiten kunnen bloemen van het tegenovergestelde geslacht voortbrengen wanneer ze worden behandeld met chemicaliën zoals zilvernitraat of ethefon (of zelfs wanneer hun lichtregime of de temperatuur wordt gewijzigd); dit wordt geslachtsomkering genoemd (sex reversal in het Engels). Wanneer een vrouwtje wordt bevrucht met haar eigen pollen of met de pollen van een ander vrouwtje na een geslachtsomkering, hebben de geproduceerde zaden geen Y-chromosoom. Deze zaden worden gefeminiseerd genoemd, omdat het onwaarschijnlijk is dat ze mannetjes voortbrengen. Nu bestaat er een kans, zij het kennelijk klein, dat deze gefeminiseerde vrouwtjes pollen produceren of eenhuizig zijn, maar over het algemeen beloven gefeminiseerde zaden een kans van 99,9% dat je alleen vrouwelijke planten krijgt.

Wat zijn CBG-marihuanastrains?

Het CBG of cannabigerol is een van de verschillende cannabinoïden van cannabis, beschouwd als de voorloper van de cannabinoïden THCA en CBDA, die relatief kort geleden is ontdekt. Zoals alle cannabinoïden produceert de plant het in zure vorm, bekend als cannabigerolzuur (CBGA). Dit gaat bij verhitting over in zijn neutrale vorm CBG door decarboxylatie. De marihuanastrains die rijk zijn aan CBG, zijn die welke selectief zijn ontwikkeld voor een hoger gehalte aan deze cannabinoïde, zoals White CBG, Super Glue CBG en Jack Frost CBG. Daarnaast hebben jonge marihuanaplanten een hoger CBG-gehalte, doordat CBG in de meer ontwikkelde planten in andere cannabinoïden wordt omgezet.

Wat is autoflowering marihuana?

De autoflowering cannabisvariëteiten zijn een speciaal type planten die geen verandering van fotoperiode nodig hebben om te gaan bloeien. In plaats daarvan beginnen ze te bloeien zodra ze een door de variëteit bepaalde leeftijd bereiken, tussen 27 en 45 dagen.

Referenties

1. Evolution and classification of Cannabis sativa (marijuana, hemp) in relation to human utilization. Small E. Bot Rev. 2015;81(3):189-294.
2. Vergara D, Feathers C, Huscher EL, Holmes B, Haas JA, Kane NC. Widely assumed phenotypic associations in Cannabis sativa lack a shared genetic basis. PeerJ. 2021;9:e10672.
3. Smith CJ, Vergara D, Keegan B, Jikomes N. The phytochemical diversity of commercial Cannabis in the United States. PLoS One. 2022;17(5):e0267498.
4. De Meijer EPM. The chemical phenotypes (chemotypes) of Cannabis. En: Pertwee R, editor. Handbook of Cannabis. Oxford: Oxford University Press; 2014. p. 89-110.