Lage rugpijn, in de volksmond ook bekend als lumbago of rugklachten, is een slopende aandoening die wereldwijd miljoenen mensen treft en het welzijn negatief beïnvloedt: het bemoeilijkt de mobiliteit, de productiviteit en de levenskwaliteit van wie eraan lijdt.
Hoewel er verschillende behandelmogelijkheden bestaan, kan lage rugpijn resistent zijn tegen conventionele therapieën en moeilijk te behandelen. Het potentieel van cannabidiol (CBD) als therapeutisch middel bij lage rugpijn opent nieuwe mogelijkheden, binnen de groeiende interesse in CBD bij chronische pijn als aanvulling op de gebruikelijke therapieën.
In het artikel van vandaag op de blog van Cannactiva bespreken we het onderzoek naar het gebruik van CBD bij de behandeling van rugpijn, op basis van het Handboek Klinische Cannabinologie van Cannabiscientia, geschreven door Viola Brugnatelli en dr. Fabio Turco.
CBD-producten, zoals CBD-olie, zijn geen geneesmiddelen of voedingssupplementen en zijn bestemd voor uitwendig gebruik. Dit is informatieve content en vervangt geen medisch advies: heb je aanhoudende lage rugpijn of word je behandeld, raadpleeg dan je zorgverlener.
Wat is lage rugpijn?
Lage rugpijn is pijn die zich in de lumbale regio van de rug bevindt, het gebied dat loopt van de onderkant van de ribben tot de bilstreek. Alleen al in 2020 hadden wereldwijd ongeveer 619 miljoen mensen last van lage rugpijn, een cijfer dat naar verwachting de komende jaren aanzienlijk zal stijgen, wat de dringende behoefte aan effectieve behandelstrategieën onderstreept. (1)
Oorzaken en risicofactoren van lage rugpijn
De oorzaken van dit type pijn kunnen uiteenlopen, waaronder houdingsfactoren, blessures door herhaalde belasting en slechte slaapgewoonten. Toch is ongeveer 90% van de gevallen van aspecifieke oorsprong, zonder een duidelijke onderliggende oorzaak.
Daarnaast zijn er verschillende factoren die het risico op lage rugpijn kunnen verhogen, waarvan we sommige kunnen beïnvloeden, zoals een zittende levensstijl, roken, obesitas en werkstress. Andere factoren zijn onderliggende aandoeningen, blessures en uitstralingspijn vanuit andere systemen die zich uit als rugpijn.
Symptomen van lage rugpijn: acuut en chronisch
Lage rugpijn varieert van acute episodes tot chronische aandoeningen en heeft een aanzienlijke impact op het dagelijks leven.
Hoewel het op elke leeftijd kan optreden, komt het het vaakst voor tussen de 50 en 55 jaar en treft het veel meer vrouwen dan mannen. De symptomen variëren van een doffe of milde pijn tot scherpe pijn, en zelfs een intensere, stekende en uitstralende pijn. In sommige gevallen verdwijnen de acute episodes van lage rugpijn vanzelf, terwijl ze bij anderen overgaan in een toestand van chronische pijn, wat uitgebreide behandelstrategieën vereist.
Ongeacht hoe het zich in de tijd manifesteert, kan lage rugpijn diepgaande gevolgen hebben voor het emotionele welzijn en de levenskwaliteit: het belemmert de mobiliteit, verstoort de dagelijkse bezigheden en kan leiden tot sociaal isolement en psychisch ongemak.
Conventionele behandeling van rugpijn
Een effectieve behandeling van lage rugpijn vereist een gepersonaliseerde en multidisciplinaire aanpak die de onderliggende oorzaak aanpakt en het algehele welzijn bevordert. De strategieën verschillen naargelang de pijn specifiek of aspecifiek is, met interventies gericht op het verlichten van de symptomen en het herstellen van de functie. (3)
Bij specifieke lage rugpijn richten de behandelingen zich op de onderliggende oorzaak via chirurgische ingrepen, medicatie of gespecialiseerde interventies om het herstel te bevorderen.
Bij de behandeling van aspecifieke lage rugpijn ligt de nadruk daarentegen op het verlichten van de symptomen en het functioneel herstel via fysiotherapie, psychologische ondersteuning en aanpassingen in de levensstijl.
Er kunnen geneesmiddelen worden gebruikt om de symptomen te verlichten, maar deze moeten andere behandelingen aanvullen en met beleid worden ingezet. Vooral pijnstillers moeten met voorzichtigheid worden gebruikt, en ouderen en mensen met comorbiditeiten moeten een zorgverlener raadplegen voordat ze deze innemen.
CBD bij het verlichten van lage rugpijn
Aangezien conventionele behandelingen soms niet volstaan om lage rugpijn te verlichten, worden cannabinoïden, en in het bijzonder cannabidiol (CBD), gezien als een mogelijke interventie die het onderzoeken waard is, net zoals bij andere soorten pijn zoals spierpijn of gewrichtspijn en artritis.
Wat is CBD?
Cannabidiol (CBD) is een niet-psychoactieve verbinding die wordt gewonnen uit de cannabisplant en die de aandacht heeft getrokken van onderzoekers, artsen en patiënten. Volgens wat de WHO over CBD zegt, vertoont cannabidiol geen aanwijzingen voor misbruik of afhankelijkheid en zijn er geen volksgezondheidsproblemen gedocumenteerd die met het gebruik ervan samenhangen.
CBD heeft de aandacht getrokken vanwege zijn mogelijke therapeutische effecten, met name bij het moduleren van pijn en ontsteking.
In tegenstelling tot tetrahydrocannabinol (THC), de bedwelmende verbinding in marihuana, is CBD niet psychoactief, waardoor het mogelijke voordelen biedt zonder bedwelming te veroorzaken. Je kunt alle verschillen tussen CBD en THC raadplegen om elke cannabinoïde beter te begrijpen.
Werkingsmechanisme
CBD interageert met het endocannabinoïde systeem van het lichaam om verschillende fysiologische processen te reguleren, zoals de pijnbeleving en de immuunrespons. Door de activiteit van de receptoren te moduleren en de afgifte van neurotransmitters en endocannabinoïden te beïnvloeden, kan CBD pijnsignalen afzwakken en de met lage rugpijn samenhangende ontstekingsreacties verminderen. Daarom wordt ook CBD als ontstekingsremmer onderzocht.
Bovendien spelen bij het complexe fenomeen van lage rugpijn biologische, psychologische en sociale factoren een rol. In tegenstelling tot pijnstillers zoals NSAID's, kan CBD meerdere modaliteiten beïnvloeden, waardoor het mogelijk zowel de pijn als de daarmee samenhangende angst vermindert.
Mogelijke voordelen van CBD bij lage rugpijn
Het therapeutische potentieel van CBD bij rugpijn gaat verder dan het verlichten van de symptomen en omvat bredere voordelen, zoals:
- Verbetering van de slaapkwaliteit
- Verbetering van de stemming
- Vermindering van de afhankelijkheid van conventionele pijnstillers
Het veelzijdige werkingsmechanisme van CBD, gecombineerd met zijn gunstige veiligheidsprofiel, positioneert het als een veelbelovende aanvullende of zelfstandige behandeling voor mensen met chronische lage rugpijn.
Wetenschappelijk onderzoek naar CBD bij rugpijn
Het onderzoek naar de werkzaamheid van cannabinoïden bij acute lage rugpijn is beperkt. De CANBACK-studie, een rigoureus opgezet onderzoek, vergeleek 400 mg CBD met een placebo bij 100 deelnemers met acute rugpijn. (4) Na twee uur waren de pijnniveaus en de verblijfsduur op de spoedeisende hulp vergelijkbaar tussen beide groepen. Toch heeft de studie beperkingen, zoals de subjectieve beoordeling van de pijn en het ontbreken van informatie over eerdere medicatie.
In een klinische casus ervoer een man van 40 jaar met een compressiefractuur van de L3 een aanzienlijke pijnvermindering na het lokaal aanbrengen van CBD-crème (400 mg CBD per twee ounces, waarbij één ounce overeenkomt met ongeveer 28,35 gram). Ondanks het falen van de conservatieve behandeling verlichtte de CBD-crème de pijn gedurende ongeveer 10 uur. (5)
Ook de werkzaamheid van CBD bij chronische lage rugpijn is weinig onderzocht en er zijn maar weinig gerandomiseerde gecontroleerde studies beschikbaar. De meeste studies evalueren preparaten die zowel CBD als THC bevatten, wat het moeilijk maakt om de specifieke effecten van CBD te isoleren. Daarnaast vormen de variabiliteit van de doses en de heterogeniteit van de aandoeningen een uitdaging bij het beoordelen van de werkzaamheid. (6)
Ondanks deze beperkingen is CBD veelbelovend als mogelijke therapeutische optie bij chronische lage rugpijn, waardoor verder hoogwaardig onderzoek gerechtvaardigd is om de rol ervan te verduidelijken en de huidige kennishiaten aan te pakken.
Toediening en dosering van CBD bij rugpijn
CBD-producten
CBD is verkrijgbaar in verschillende vormen — oliën, capsules, crèmes voor lokaal gebruik en eetbare producten —, waardoor een op de persoon afgestemde behandeling mogelijk is, afhankelijk van de individuele voorkeuren en therapeutische doelen.
De CBD-crèmes voor lokaal gebruik bieden gerichte verlichting door specifieke pijngebieden aan te pakken, terwijl orale vormen en CBD-olie systemische effecten leveren voor een integrale pijnbehandeling. De keuze van de toedieningsweg hangt af van de ernst van de symptomen, de voorkeuren van de patiënt en de aanwezigheid van comorbiditeiten, en moet op advies van de behandelend specialist gebeuren.
CBD-dosering
Bij lage rugpijn kan de CBD-dosering variëren afhankelijk van het product en de klinische ervaring; eerdere studies tonen een grote heterogeniteit in de dosering. Je kunt je verder verdiepen in de CBD-dosering bij pijn en in hoe je de optimale CBD-dosis berekent op basis van je gewicht en behoeften.
Er wordt geen specifiek doseringsschema aanbevolen vanwege het gebrek aan gegevens, maar het lijkt erop dat een dosis van 0,1-12,5 mg/kg CBD tweemaal per dag veilig kan worden toegediend bij volwassenen (7). Studies suggereren om de therapie te starten met de laagste dosis met gedocumenteerde effecten — 0,5-1 mg/kg/dag — en deze vervolgens aan te passen aan de behoeften van de patiënt.
Type cannabisextract
De meeste studies naar CBD bij pijn hebben zich gericht op producten met verschillende hoeveelheden THC. De samenstelling van cannabis kan worden ingedeeld in drie types: hoog in THC, gebalanceerd THC:CBD en hoog in CBD en laag in THC.
Studies hebben aangetoond dat hoge THC-niveaus de werkzaamheid van CBD negatief kunnen beïnvloeden (7): wanneer het THC-gehalte te hoog is, kan het een antagonistisch effect uitoefenen.
In de onderzochte studies is zowel zuivere CBD als full spectrum CBD gebruikt, en beide hebben veelbelovende resultaten laten zien bij de behandeling van lage rugpijn. Producten met alleen CBD hebben gunstige effecten getoond bij chronische pijn, mogelijk door verbeteringen op het gebied van slapeloosheid, angst, cognitie of stemming. Toch is het onderzoek naar producten met een hoog CBD-gehalte, zoals Epidiolex® (99% CBD, 100 mg/ml), beperkt wat betreft de werkzaamheid bij rugpijn.
Een studie uit 2018 stelde vast dat full spectrum CBD effectiever is bij het verlichten van pijn dan CBD-isolaat (8). Die grotere werkzaamheid wordt toegeschreven aan de synergie van CBD met de sporen van THC en met de andere soorten cannabinoïden, terpenen en flavonoïden van de plant, wat bekendstaat als het entourage-effect.
Interacties van CBD met pijnstillers
Veel mensen met lage rugpijn nemen al pijnstillers, dus het is goed om te weten hoe CBD zich gedraagt in combinatie met andere geneesmiddelen. CBD wordt in de lever gemetaboliseerd via het cytochroom P450, hetzelfde enzymsysteem dat talloze geneesmiddelen verwerkt, waardoor het de bloedspiegels ervan kan veranderen. Voordat je het combineert met je medicatie, bekijk welke interacties CBD heeft met geneesmiddelen en bespreek dit met je arts.
Dit is vooral relevant bij de pijnstillers die vaak bij rugpijn worden gebruikt: bekijk de informatie over CBD met ibuprofen en andere NSAID's en over CBD met paracetamol, metamizol en opioïden. Heb je andere aandoeningen of behandelingen, houd dan ook rekening met de contra-indicaties van CBD.
Bijwerkingen van CBD
Over het algemeen wordt CBD goed verdragen, hoewel het bijwerkingen kan veroorzaken zoals vermoeidheid, maag-darmklachten en veranderingen in de eetlust, wat opvolging door de behandelend specialist en aanpassing van de behandeling waar nodig vereist. Je kunt meer lezen over de bijwerkingen van CBD.
Conclusie
CBD is veelbelovend als therapeutische optie voor de behandeling van lage rugpijn, aangezien het een holistische benadering biedt voor het beheersen van de symptomen en het verbeteren van de levenskwaliteit van de getroffen personen.
Ben je een professional en wil je je verder verdiepen in het gebruik van medicinale cannabis, dan raden we de lezing aan van het Handboek van de Principes van Klinische Cannabinologie, een complete bron voor zorgverleners en geïnteresseerden die op bewijs gebaseerde informatie zoeken over de therapeutische toepassingen van cannabinoïden. Samengesteld door Cannabiscientia behandelt deze gids de wetenschap, de regelgeving, de geneeskunde en de uiteenlopende producten van het veranderende landschap van medicinale cannabis.
Opmerking: dit is een informatief artikel en is niet bedoeld om een ziekte te voorkomen, te diagnosticeren of te behandelen. De inhoud kan een diagnose of behandeling van een ziekte of symptoom aanvullen, maar mag deze nooit vervangen. De producten van Cannactiva zijn geen geneesmiddelen en zijn bestemd voor uitwendig gebruik. De auteurs en Cannactiva zijn niet verantwoordelijk voor oneigenlijk gebruik van deze informatie. Houd er rekening mee dat er sinds de publicatiedatum nieuwe wetenschappelijke inzichten kunnen bestaan. Raadpleeg daarom je arts voordat je CBD gebruikt of als je twijfels hebt.
Referenties
- GBD 2021 Low Back Pain Collaborators. Global, regional, and national burden of low back pain, 1990-2020, its attributable risk factors, and projections to 2050: a systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Rheumatol 2023: 5: e316-29.
- J D Bartleson. Low Back Pain. Curr Treat Options Neurol. 2001 Mar;3(2):159-168.
- Crystian B Oliveira, Chris G Maher, Rafael Z Pinto, et al. Clinical practice guidelines for the management of non-specific low back pain in primary care: an updated overview. Eur Spine J. 2018 Nov;27(11):2791-2803.
- Bebee B, Taylor DM, Bourke E, et al. The CANBACK trial: a randomised, controlled clinical trial of oral cannabidiol for people presenting to the emergency department with acute low back pain. Med J Aust.2021;214(8):370–375.
- Eskander JP, Spall J, Spall A, et al. Cannabidiol (CBD) as a treatment of acute and chronic back pain: A case series and literature review. J OpioidManag. 2020;16(3):215–218.
- Kim Teddy E, Townsend Robert K, Branch Charles L, et al. Cannabinoids in the Treatment of Back Pain. Neurosurgery, (2020), nyz573.
- Gabor Xantus, Laszlo Zavori, Candice Matheson, et al. Cannabidiol in low back pain: scientific rationale for clinical trials in low back pain. Expert Review of Clinical Pharmacology (2021)
- Vučković S, Srebro D, Vujović KS, Vučetić Č, Prostran M. Cannabinoids and Pain: New Insights From Old Molecules. Front Pharmacol. 2018 Nov 13;9:1259. doi: 10.3389/fphar.2018.01259. PMID: 30542280; PMCID: PMC6277878.
