CBD en medicijnen: welke geneesmiddelen niet combineren en waarom

Twijfel je of CBD kan interageren met de medicijnen die je gebruikt? In deze gids leggen we de belangrijkste bekende interacties uit tussen CBD-producten en de meest voorkomende geneesmiddelen, en bij welke groep medicijnen je extra voorzichtig moet zijn.

Als je medicatie gebruikt, is het goed om te weten dat CBD met verschillende medicijnen kan interageren. De meeste interacties van CBD vinden plaats in de lever, waar CBD en veel geneesmiddelen hetzelfde metabolisme delen.

Dit is een informatief artikel en vervangt geen medisch advies. CBD-producten, zoals CBD olie, zijn geen geneesmiddelen of voedingssupplementen en zijn bedoeld voor uitwendig gebruik. Als je onder behandeling bent, raadpleeg dan je arts of apotheker voordat je CBD gebruikt.

Wat is CBD?

Het cannabidiol (CBD) is een van de belangrijkste cannabinoïden van de hennepplant (Cannabis sativa). Anders dan THC is het niet psychoactief. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) erkent dat het een goed veiligheids- en verdraagbaarheidsprofiel bij mensen heeft, zonder potentieel voor misbruik of afhankelijkheid. Toch verandert de veiligheid van cannabidiol als je andere medicijnen gebruikt.

De belangrijkste reden om voorzichtig te zijn bij het combineren van CBD met medicijnen is dat beide in de lever worden gemetaboliseerd (verwerkt). Wanneer ze samenvallen, kunnen ze het orgaan overbelasten en de hoeveelheid medicijn die actief in het lichaam blijft veranderen (het metabolisme van andere geneesmiddelen afremmen of versnellen).

Dit betekent niet altijd dat het effect van het medicijn toeneemt: soms nemen de bijwerkingen of zelfs de toxiciteit toe, en soms kan de werkzaamheid juist afnemen.

Bij welke medicijnen moet je oppassen als je CBD gebruikt?

Het is verstandig om vooral bloedverdunners, antidepressiva, anti-epileptica, benzodiazepines en sommige pijnstillers goed in de gaten te houden. CBD via de huid komt nauwelijks in het bloed terecht, dus interageert het zelden.

De effecten zijn meestal mild (slaperigheid, duizeligheid, misselijkheid), maar sommige geneesmiddelen hebben een smalle veiligheidsmarge en vereisen controle. De volgende lijst is ter oriëntatie. Elk geval is individueel: raadpleeg altijd je arts als je medicatie gebruikt.

• Bloedverdunners (Sintrom, warfarine): CBD kan hun effect versterken en het zijn middelen met een smalle marge → medische controle, niet combineren zonder toezicht.
• Antidepressiva (SSRI's): mogelijk meer sufheid en veranderingen in hun spiegels → overleggen en op slaperigheid letten.
• Anti-epileptica en benzodiazepines: sommige stijgen in concentratie (topiramaat, clobazam) → controle en bijstelling door de specialist.
• Pijnstillers en opioïden: mogelijke synergie; paracetamol deelt het levermetabolisme → de dosis niet overschrijden, overleggen.
• NSAID's (ibuprofen, diclofenac): extra leverbelasting bij langdurig gebruik → incidenteel gebruik is oké, overweeg de uitwendige toepassing.
• Schildklierhormoon (levothyroxine): mogelijke verandering van het metabolisme → overleggen.
• Uitwendige toepassing (crème/massage): komt nauwelijks in het bloed → minimaal risico op interactie.

Interacties tussen CBD en niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID's)

Mengsels van cannabinoïden, waaronder cannabidiol, toegediend met NSAID's zoals ibuprofen en diclofenac, verhoogden de ontstekingsremmende werking in een in vitro onderzoek (5). Dit suggereert dat de dosis ontstekingsremmer verlaagd zou kunnen worden als deze samen met CBD wordt gebruikt. Omdat de meeste NSAID's in de lever worden gemetaboliseerd, net als CBD, helpt een lagere dosis ook om toxische effecten te voorkomen. Meer details vind je in Kun je CBD met ibuprofen, naproxen of diclofenac gebruiken?.

Interacties tussen CBD, pijnstillers en opioïden

Over acetylsalicylzuur (aspirine) is in de wetenschappelijke literatuur geen risicovolle interactie met CBD beschreven. Paracetamol daarentegen kan op zichzelf bij een overdosis leverfalen veroorzaken, een risico dat toeneemt bij gelijktijdig gebruik met een ander geneesmiddel met levermetabolisme zoals CBD (6); daarom is het verstandig om de dosis niet te overschrijden. Wat opioïden betreft, kan CBD een aanvullend (additief) effect hebben. We gaan er dieper op in bij CBD en paracetamol, metamizol en opioïden.

Interacties tussen CBD en bloedverdunners (Sintrom, warfarine)

Orale bloedverdunners zoals acenocoumarol (Sintrom) of warfarine hebben een smalle therapeutische marge: kleine schommelingen in hun concentratie kunnen de bloedstolling verstoren. CBD kan hun spiegels in het bloed verhogen, waardoor deze combinatie medische controle vereist. We werken dit in detail uit in CBD en Sintrom: heeft het invloed op de bloedstolling?.

Interacties tussen CBD en antidepressiva (SSRI's: sertraline, fluoxetine)

Antidepressiva, vooral de SSRI's (zoals sertraline of fluoxetine), delen met CBD het levermetabolisme en bovendien kunnen beide slaperigheid veroorzaken. De combinatie kan de sufheid versterken of de spiegels van het medicijn veranderen. Stop of pas ze niet op eigen houtje aan. Meer informatie vind je in CBD met antidepressiva: interacties en risico's.

Interacties tussen CBD, anti-epileptica en benzodiazepines

Medicijnen tegen angst of epilepsie met werkzame stoffen zoals valproaat, levetiracetam, fenobarbital, clonazepam, fenytoïne, carbamazepine en pregabaline lieten geen veranderingen in hun bloedspiegel zien bij gelijktijdig oraal gebruik met CBD (7). Toch kan CBD angstremmende effecten hebben die zich optellen bij die van benzodiazepines en andere kalmerende middelen, wat tot ongewenste slaperigheid kan leiden. Meer informatie vind je in het artikel over CBD voor angst.

Aan de andere kant lieten medicijnen zoals topiramaat, rufinamide, zonisamide en eslicarbazepine wél een toename van hun bloedspiegel zien bij gebruik met cannabidiol (7). De opeenhoping van deze geneesmiddelen kan toxische effecten bij de patiënt veroorzaken.

Schildklierhormoon (levothyroxine) en andere middelen met een smalle marge

De afdeling Farmacologie van de Universiteit van Pennsylvania publiceerde een lijst met werkzame stoffen met levermetabolisme waarmee je extra voorzichtig moet zijn in combinatie met cannabinoïden. Het zijn de geneesmiddelen met de smalste therapeutische index, waarvan kleine schommelingen in de plasmaspiegels hun werkzaamheid kunnen verminderen of bijwerkingen kunnen veroorzaken. Naast de bloedverdunners horen daar ook het synthetische schildklierhormoon (levothyroxine) en sommige anticonceptiepillen (ethinylestradiol) bij.

Waarom interageert CBD? De rol van de lever

Het grootste deel van de interacties tussen CBD en medicijnen treedt op bij geneesmiddelen die ook in de lever worden gemetaboliseerd. Zowel de cannabinoïden als het andere geneesmiddel concurreren om dezelfde leverenzymen —het cytochroom P450, het enzymsysteem van de lever dat veel medicijnen verwerkt—, wat ertoe kan leiden dat een van beide zich ophoopt en er bijwerkingen ontstaan (3). We leggen het uitgebreid uit in hoe CBD de lever beïnvloedt.

De farmacokinetiek bestudeert hoe een stof in het lichaam wordt opgenomen, verdeeld, gemetaboliseerd en uitgescheiden. Om te werken moet CBD de bloedbaan bereiken en van daaruit de doelcellen, die beschikken over cannabinoïde receptoren.

Verschillen tussen geïnhaleerde, orale en uitwendige CBD

Hoe meer het weefsel in contact staat met de bloedvaten, hoe minder barrières de stof heeft om het bloed te bereiken. Daarom hebben geïnhaleerde stoffen een vrijwel onmiddellijk effect: de longen zitten vol kleine bloedvaten. Bij het vapen wordt bovendien een deel van het cannabidiol in de long zelf gemetaboliseerd, waardoor de kans op interacties via het levermetabolisme afneemt (2). Meer details vind je in onze gids om CBD te vapen.

Via de orale weg treedt het effect later op, omdat CBD eerst het maag-darmkanaal moet passeren en door de lever moet voordat het in het bloed komt, waar het waarschijnlijker enzymen deelt met andere geneesmiddelen.

Via de uitwendige weg (crèmes, balsems, massageolie) dringt CBD nauwelijks door de huid in het bloed, waardoor de kans op een geneesmiddeleninteractie minimaal is. Dit is de meest verstandige optie als je medicatie gebruikt.

Interacties door opgeteld effect (farmacodynamiek)

De farmacodynamiek verwijst naar de effecten die een stof in het lichaam uitoefent. Farmacodynamische interacties treden op wanneer twee stoffen op dezelfde doelwitten inwerken (dezelfde cel, receptor of enzym), wat een additieve, synergetische of antagonistische respons geeft. Wanneer je CBD samen met andere medicijnen gebruikt, kan alleen je arts uitleggen waarvoor elk voorgeschreven geneesmiddel dient en hoe ze samengaan.

De mogelijke effecten van de interactie van cannabidiol met geneesmiddelen zijn zeer uiteenlopend maar over het algemeen mild: misselijkheid, diarree, vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn of angst (4); je kunt de details bekijken bij bijwerkingen van CBD. Er zijn ook onzichtbare effecten, zoals de toename van de leverenzymen, die alleen in bloedonderzoek zichtbaar zijn. Wees extra voorzichtig met andere stoffen die het centrale zenuwstelsel onderdrukken: CBD en alcohol mengen of combineren met kalmerende middelen kan de slaperigheid versterken.

CBD bij Parkinson en chemotherapie

CBD toonde een goede verdraagbaarheid toen het in een onderzoek uit 2020 werd toegediend aan patiënten met conventionele behandelingen voor de ziekte van Parkinson. Wel werd er een toename van de leverenzymen waargenomen (een indicator van enige toxiciteit) bij doses hoger dan 20 mg/kg CBD (8). Daarom moet het gebruik van cannabidiol met antiparkinsonmiddelen onder toezicht van de specialist staan. Je leest er meer over bij CBD voor Parkinson.

Wat chemotherapie betreft, lieten irinotecan en docetaxel geen veranderingen in hun bloedconcentraties zien toen patiënten in een onderzoek in Nederland kruidenthee van medicinale cannabis gebruikten (9). Verdiep je verder in CBD en kanker.

Veelgestelde vragen over CBD en medicijnen

Welke medicijnen zijn gecontra-indiceerd met CBD?

Er is geen vaste lijst, maar het is verstandig vooral op die met levermetabolisme en een smalle marge te letten: bloedverdunners (Sintrom), antidepressiva, sommige anti-epileptica, benzodiazepines en pijnstillers zoals paracetamol. We bespreken ook de contra-indicaties van CBD.

Mag ik CBD gebruiken als ik clonazepam of een andere benzodiazepine neem?

Clonazepam liet geen veranderingen in zijn concentratie zien met orale CBD, maar het kalmerende effect kan zich optellen en de slaperigheid versterken. Overleg dit met je arts voordat je ze combineert.

Interageert CBD met bloedverdunners (Sintrom)?

Het kan hun effect versterken en omdat het middelen met een smalle marge zijn, vereist het medische controle. We leggen het uit in CBD en Sintrom.

Kun je CBD met antidepressiva gebruiken?

Het kan de sufheid versterken of hun spiegels veranderen. Stop of pas je medicatie niet op eigen houtje aan; overleg met je arts.

Interageert CBD in crème met de medicatie?

Via de uitwendige weg komt CBD nauwelijks in het bloed, dus het risico op interactie is minimaal. Dit is de meest verstandige optie als je medicatie gebruikt.

Hoeveel tijd moet ik tussen de CBD en het medicijn laten?

Dat hangt af van het geneesmiddel en de toedieningsweg; er is geen universele regel. Het kan je helpen om te weten hoe lang CBD in het lichaam blijft, maar de richtlijn moet je arts geven.

Onze aanbeveling

Als je medicatie gebruikt en CBD met zo min mogelijk interactierisico wilt gebruiken, zijn de uitwendige toepassingen de meest verstandige optie, omdat ze nauwelijks in het bloed komen. Je kunt ons assortiment CBD olie bekijken en de uitwendige vormen zoals crèmes en cosmetica. Heb je vragen, overleg dan eerst met je arts of apotheker.

Heb je nog vragen over de interacties van CBD met andere medicijnen, raadpleeg dan je behandelend arts voordat je producten met cannabidiol gebruikt. Ben je een zorgverlener, dan raden we je aan de referenties van dit artikel te bekijken.

Dit is een informatief artikel dat niet bedoeld is om een ziekte te voorkomen, diagnosticeren of behandelen. De inhoud kan de diagnose of behandeling van een ziekte of symptoom aanvullen, maar nooit vervangen. De producten van Cannactiva zijn geen geneesmiddelen. Raadpleeg je arts voordat je CBD gebruikt.

Referenties

1. M., & Campbell, A. (2021). Drug Prescribing: Drug-Drug Interactions. FP essentials, 508, 25–32.
2. Labiris, N. R., & Dolovich, M. B. (2003). Pulmonary drug delivery. Part I: physiological factors affecting therapeutic effectiveness of aerosolized medications. British Journal of Clinical Pharmacology, 56(6), 588–599.
3. Qian, Y., Gurley, B. J., & Markowitz, J. S. (2019). The Potential for Pharmacokinetic Interactions Between Cannabis Products and Conventional Medications. Journal of Clinical Psychopharmacology, 39(5), 462–471.
4. Kalaba, M., et al. (2022). Longitudinal Relationship between the Introduction of Medicinal Cannabis and Polypharmacy. International Journal of Clinical Practice, 2022, 8535207.
5. Vinayaka, A. C., et al. (2022). Phytocannabinoids Act Synergistically with Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs Reducing Inflammation in 2D and 3D In Vitro Models. Pharmaceuticals (Basel), 15(12), 1559.
6. Ewing, L. E., et al. (2019). Paradoxical Patterns of Sinusoidal Obstruction Syndrome-Like Liver Injury in Aged Female CD-1 Mice Triggered by Cannabidiol-Rich Cannabis Extract and Acetaminophen Co-Administration. Molecules (Basel), 24(12), 2256.
7. Gaston, T. E., et al. (2017). Interactions between cannabidiol and commonly used antiepileptic drugs. Epilepsia, 58(9), 1586–1592.
8. Leehey, M. A., et al. (2020). Safety and Tolerability of Cannabidiol in Parkinson Disease: An Open Label, Dose-Escalation Study. Cannabis and Cannabinoid Research, 5(4), 326–336.
9. Engels, F. K., et al. (2007). Medicinal cannabis does not influence the clinical pharmacokinetics of irinotecan and docetaxel. The Oncologist, 12(3), 291–300.