CBD bij atopische dermatitis: wat zegt de wetenschap over cannabidiol en eczeem
Atopische dermatitis is niet alleen een droge huid: het is aanhoudende ontsteking, jeuk die de slaap verstoort en opflakkeringen die je levenskwaliteit aantasten. In die context zoeken steeds meer mensen naar aanvullende alternatieven, zoals CBD-crèmes bij atopische dermatitis of CBD tegen de jeuk van eczeem.
Maar is cannabidiol echt een veelbelovende oplossing of gewoon de zoveelste trend in cosmetica? In dit artikel bekijken we wat de wetenschap zegt over CBD en atopische dermatitis, de mogelijke ontstekingsremmende en jeukstillende mechanismen, het beschikbare klinische bewijs en waar je op moet letten voordat je het gebruikt.
Wat is atopische dermatitis en waarom ontstaat het?
Atopische dermatitis (constitutioneel eczeem) is een chronische ontstekingsziekte van de huid die wordt gekenmerkt door hevige jeuk (pruritus), droogheid, roodheid en terugkerende opflakkeringen (1), en waarbij het volgende een rol speelt:
- Verstoring van de huidbarrière
- Immunologische afwijkingen
- Veranderingen in de microbiota (zoals overgroei van Staphylococcus aureus)
- Genetische aanleg
De verstoorde huidbarrière veroorzaakt transepidermaal vochtverlies (de huid houdt water minder goed vast), een lager gehalte aan lipiden zoals ceramiden en een grotere gevoeligheid voor irriterende stoffen en allergenen.
CBD bij atopische dermatitis: wat is het en waarom is er interesse?
Cannabidiol (CBD) is een van de belangrijkste niet-psychoactieve stoffen uit Cannabis sativa. In tegenstelling tot THC veroorzaakt het geen psychotrope effecten.
Het wordt in de dermatologie onderzocht vanwege zijn mogelijke eigenschappen:
- Ontstekingsremmend
- Jeukstillend (tegen de jeuk)
- Modulerend voor het immuunsysteem (2)
- Mogelijke antimicrobiële werking tegen huidbacteriën (3)
Hoewel het klinische bewijs nog beperkt en heterogeen is, bestaat er biologische plausibiliteit die onderzoek naar CBD als aanvullende behandeling bij atopisch eczeem rechtvaardigt.
Het endocannabinoïde systeem van de huid en de relatie met atopische dermatitis
Een van de meest bestudeerde mechanismen is het cutane endocannabinoïde systeem (ECS).
Het bestaat uit:
- Endocannabinoïden (zoals anandamide)
- Regulerende enzymen
- CB1- en CB2-receptoren (4)
Deze receptoren bevinden zich in:
- Zenuwvezels in de huid
- Keratinocyten
- Immuuncellen van de huid
Verstoringen van het ECS worden in verband gebracht met ontstekingsziekten zoals atopische dermatitis (5), wat suggereert dat het moduleren van dit systeem invloed kan hebben op ontsteking, jeuk en de barrièrefunctie.
Hoe CBD kan werken bij atopische dermatitis
CBD als ontstekingsremmer voor de huid: hoe het ontsteking moduleert
CBD heeft een lage directe affiniteit voor CB1 en CB2, maar kan belangrijke ontstekingsroutes moduleren (6):
- Remming van NF-κB, een centrale factor bij ontsteking (7)
- Vermindering van pro-inflammatoire cytokinen (boodschappers die ontsteking versterken) zoals IL-6 en IL-17
- Verhoging van IL-10 (ontstekingsremmend)
- Invloed op het metabolisme van arachidonzuur (2)
Dit ondersteunt het potentieel van CBD als ontstekingsremmer bij atopische dermatitis.
CBD lokaal tegen jeuk (pruritus) bij eczeem
De jeuk is het meest invaliderende symptoom van atopische dermatitis.
CBD kan TRP-receptoren moduleren (sensoren in de huid die jeuk en pijn doorgeven) die betrokken zijn bij de overdracht van jeuk en pijn (8), wat het mogelijke gebruik verklaart van CBD tegen jeuk bij atopische dermatitis.
CBD en de huidbarrière: kan het de beschermende functie verbeteren?
De verstoring van de huidbarrière is een pijler van atopisch eczeem.
CBD kan routes activeren die verband houden met PPAR-α (een route die de barrière en de lipiden van de huid reguleert) (9), wat het volgende bevordert:
- Differentiatie van keratinocyten
- Synthese van huidlipiden (zoals ceramiden)
- Verbetering van de barrièrefunctie
Daarom wordt de relatie tussen CBD, ceramiden en atopisch eczeem onderzocht.
CBD en Staphylococcus aureus: antimicrobiële werking op de huid
CBD heeft antimicrobiële werking in vitro laten zien tegen Staphylococcus aureus (3), een bacterie die vaak betrokken is bij opflakkeringen van atopische dermatitis.
Hoewel deze gegevens voorlopig zijn, ondersteunen ze de hypothese dat CBD indirect invloed zou kunnen hebben op de huidmicrobiota.
Klinisch bewijs voor CBD bij atopische dermatitis bij mensen
CBD oraal bij atopische dermatitis
Op dit moment bestaan er geen robuuste klinische onderzoeken die de werkzaamheid van oraal CBD bij atopische dermatitis bij mensen aantonen.
Een onderzoek met hennepzaadolie liet verbetering zien van droogheid en jeuk, maar dat kan niet rechtstreeks aan CBD worden toegeschreven (10).
CBD-crème bij eczeem: lokale onderzoeken
Sommige onderzoeken met lokale formuleringen die CBD bevatten zagen verbetering van jeuk en huidletsels (11).
Toch:
- Veel onderzoeken zijn klein
- Sommige zijn niet gerandomiseerd
- Er ontbreken placebogecontroleerde onderzoeken
Het bewijs is dus veelbelovend maar onvoldoende om het als standaardbehandeling te beschouwen.
Veiligheid van CBD en mogelijke bijwerkingen
Veiligheid van oraal CBD
De meest voorkomende bijwerkingen van oraal CBD zijn meestal licht en van voorbijgaande aard.
In sommige gevallen zijn afwijkingen in de leverenzymen vastgesteld. CBD kan een wisselwerking aangaan met leverenzymen (CYP450) en zo andere medicijnen beïnvloeden (12).
Veiligheid van lokaal CBD op atopische huid
Het lokale gebruik van CBD brengt mogelijk een lager systemisch risico met zich mee, omdat het vooral plaatselijk werkt.
Toch moet je rekening houden met:
- Mogelijke huidreacties
- Kwaliteit en zuiverheid van het product
- Aan- of afwezigheid van THC
Kwaliteit, stabiliteit en regelgeving van CBD in Spanje en Europa
In Europa is CBD in cosmetica gereguleerd onder Europese wetgeving.
Belangrijke punten:
- CBD is lipofiel (vetoplosbaar) en gevoelig voor oxidatie
- Licht, temperatuur en zuurstof beïnvloeden de stabiliteit
- Er bestaan etiketteringsproblemen op de markt
Verschillende onderzoeken tonen aan dat een aanzienlijk deel van de CBD-producten niet de aangegeven concentratie bevat (13).
Daarom is het, als je een CBD-crème bij atopische dermatitis zoekt, essentieel om te controleren op:
- Naleving van de Europese regelgeving
- Afwezigheid van THC
- Analysecertificaten (COA)
Moet je CBD-crème gebruiken bij atopische dermatitis?
Vanuit wetenschappelijk oogpunt:
- Er bestaat biologische plausibiliteit
- Het klinische bewijs is beperkt maar veelbelovend
- De kwaliteit van het product is bepalend
- Het vervangt geen voorgeschreven behandelingen
Een CBD-crème bij milde eczeem kan als aanvulling worden overwogen als:
- Het voldoet aan de Europese regelgeving
- Het geen THC bevat
- Je een dermatoloog raadpleegt, vooral als je corticosteroïden of immunomodulatoren gebruikt
Veelgestelde vragen over CBD en atopische dermatitis
Geneest CBD atopische dermatitis?
Nee. Momenteel is er geen wetenschappelijk bewijs dat aantoont dat CBD atopische dermatitis geneest. Het kan potentieel hebben als aanvulling om ontsteking en jeuk te verlichten, maar het vervangt geen voorgeschreven medische behandelingen.
Werkt CBD-crème bij atopisch eczeem?
Sommige voorlopige onderzoeken suggereren dat lokaal CBD kan helpen de jeuk en ontsteking bij milde eczeem te verminderen (11). Toch is het klinische bewijs nog beperkt en zijn er meer gecontroleerde onderzoeken nodig.
Helpt CBD om de jeuk (pruritus) te verlichten?
CBD kan receptoren moduleren die betrokken zijn bij de overdracht van jeuk (8), wat het mogelijke jeukstillende effect verklaart. Het is een van de meest onderzochte toepassingen van CBD bij atopische dermatitis.
Is het veilig om lokaal CBD te gebruiken op atopische huid?
Over het algemeen wordt lokaal CBD als laag risico beschouwd wanneer het wordt gebruikt in cosmetische producten die in de EU zijn gereguleerd. Toch is het belangrijk om kwaliteitsproducten te kiezen, zonder THC en met analysecertificaten.
Is CBD-crème legaal in Spanje en Europa?
Ja, CBD is legaal in cosmetica in de Europese Unie zolang het voldoet aan de geldende regelgeving en geen THC bevat. Het is essentieel om producten te kopen die de Europese regelgeving respecteren en correct geëtiketteerd zijn.
Conclusie
CBD bij atopische dermatitis is een opkomend onderzoeksgebied binnen de dermatologie, aangezien het beschikbare onderzoek mogelijke voordelen suggereert voor:
- Ontsteking
- Jeuk (pruritus)
- Huidmicrobiota
Toch zijn er gerandomiseerde, placebogecontroleerde klinische onderzoeken nodig om de werkzaamheid te bevestigen.
CBD is geen wondermiddel voor atopisch eczeem, maar zou in de toekomst deel kunnen uitmaken van geïntegreerde en gepersonaliseerde strategieën voor de aanpak van atopische dermatitis.
Als je overweegt om lokaal CBD tegen de jeuk bij atopische dermatitis te gebruiken, informeer je dan goed, controleer de kwaliteit van het product en raadpleeg een zorgverlener.
Wil je meer weten? We bespreken ook CBD voor psoriasis en de voordelen van CBD voor acne, andere veelvoorkomende huidaandoeningen.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies. De producten van Cannactiva zijn geen geneesmiddelen of voedingssupplementen en worden conform de Europese regelgeving voor uitwendig gebruik op de markt gebracht. Deze informatie en de producten van Cannactiva zijn niet bedoeld om een ziekte te diagnosticeren, behandelen, genezen of voorkomen. Als je medicijnen gebruikt of een gezondheidsaandoening hebt, raadpleeg dan een zorgverlener voordat je CBD gebruikt.
Referenties
- Eberlein, B., Eicke, C., Reinhardt, H. W., & Ring, J. (2008). Adjuvant treatment of atopic eczema: assessment of an emollient containing N-palmitoylethanolamine (ATOPA study). Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 22(1), 73–82. https://doi.org/10.1111/j.1468-3083.2007.02351.x
- He, M., Shi, J., Wu, C., Xu, Y. J., & Liu, Y. (2024). Integrating Lipidomics, Metabolomics, and Network Pharmacology to Reveal the Mechanism of Cannabidiol against Inflammation in High-Fat, High-Cholesterol Diet-Induced Mice. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 72(34), 19246–19256. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.4c04994
- Blaskovich, M.A.T., Kavanagh, A.M., Elliott, A.G. et al. (2021). The antimicrobial potential of cannabidiol. Communications Biology, 4, 7. https://doi.org/10.1038/s42003-020-01530-y
- Nikan, M., Nabavi, S. M., & Manayi, A. (2016). Ligands for cannabinoid receptors, promising anticancer agents. Life Sciences, 146, 124–130. https://doi.org/10.1016/j.lfs.2015.12.053
- Eagleston, L. R., Kalani, N. K., Patel, R. R., Flaten, H. K., Dunnick, C. A., & Dellavalle, R. P. (2018). Cannabinoids in dermatology: a scoping review. Dermatology Online Journal, 24(6). https://escholarship.org/uc/item/7pn8c0sb
- Mujahid, K., Rasheed, M.S., Sabir, A. et al. (2025). Cannabidiol as an immune modulator: A comprehensive review. Saudi Pharmaceutical Journal, 33, 11. https://doi.org/10.1007/s44446-025-00005-7
- Atalay Ekiner, S., Gęgotek, A., & Skrzydlewska, E. (2022). The molecular activity of cannabidiol in the regulation of Nrf2 system interacting with NF-κB pathway under oxidative stress. Redox Biology, 57, 102489. https://doi.org/10.1016/j.redox.2022.102489
- Chaoul, N., Palazzo, S., Cinquantasei, A., Aresta, V., De Chirico, C., & Albanesi, M. (2024). Cannabidiol modulation of immune cell function: in vitro insights and therapeutic implications for atopic dermatitis. Postępy Dermatologii i Alergologii, 41(4), 408–414. https://doi.org/10.5114/ada.2024.142182
- Sivesind, T. E., Maghfour, J., Rietcheck, H., Kamel, K., Malik, A. S., & Dellavalle, R. P. (2022). Cannabinoids for the Treatment of Dermatologic Conditions. JID Innovations, 2(2), 100095. https://doi.org/10.1016/j.xjidi.2022.100095
- Callaway, J., Schwab, U., Harvima, I., Halonen, P., Mykkänen, O., Hyvönen, P., & Järvinen, T. (2005). Efficacy of dietary hempseed oil in patients with atopic dermatitis. Journal of Dermatological Treatment, 16(2), 87–94. https://doi.org/10.1080/09546630510035832
- Makhakhe, L. (2022). Topical cannabidiol (CBD) in skin pathology - A comprehensive review and prospects for new therapeutic opportunities. South African Family Practice, 64(1), e1–e4. https://doi.org/10.4102/safp.v64i1.5493
- Eadie, L., Lo, L. A., Boivin, M., Deol, J. K., & MacCallum, C. A. (2024). Clinical guidance for cannabidiol-associated hepatotoxicity: A narrative review. Journal of Gastroenterology and Hepatology, 39(12), 2522–2532. https://doi.org/10.1111/jgh.16730
- Bizarro, A. F., Schmidt, V. M., Fernandes, B., Pinto, M., Pereira, H., Marto, J., & Lourenço, A. M. (2025). The Potential of Cannabidiol for Treating Canine Atopic Dermatitis. Veterinary Sciences, 12(2), 159. https://doi.org/10.3390/vetsci12020159
